De verschuldigde belastingen bij een bedrijfsovername zijn veelzijdig en complex. Geen wonder, want de verkoop van een onderneming en de deelneming in een onderneming behoren tot de meest veeleisende transacties van Duitsland. Men spreekt ook wel van Mergers & Acquisitions. Omdat niet alle details wettelijk zijn geregeld, moet een ingewikkeld contract worden opgesteld om juridisch veilig te stellen. Aspecten zoals de koopprijs, het koopmotief en de financiering zijn slechts enkele van de beslissende elementen.
Ihr M&A-partner voor optimale belastingen bij de overname
Wilt u belasting besparen bij de overname van een onderneming? Vertrouw dan op onze decennialange ervaring op het gebied van belastingrecht, handels- & vennootschapsrecht en arbeidsrecht. Vanuit ons kantoor in Düsseldorf begeleidt ons team u van de planning tot de afronding en verder:
- Vormgeving van een voorcontract of een zachte Letter of Intent
- Fiscale planning (inclusief vergelijking van de belastingdruk)
- Voorbereiding op de financial, legal en tax due diligence
- Risicobeoordeling door due diligence-documentatie
- Vormgeving van de koopovereenkomst (belasting- en garantiebedingen, blokkerings- en houdtermijnen, regelingen voor belastingdragende overdracht, voortzetting van boekwaarden enz.)
- Vormgeving van een geheimhoudingsovereenkomst (Non-Disclosure Agreement)
- Ondersteuning bij de verwervingsfinanciering (aftrekbeperkingen, renteplafond)
- Fiscaal geoptimaliseerde integratie van de gekochte onderneming
Verheug u op een holistische begeleiding die het volledige spectrum van uw bedrijfsovername of -verkoop bestrijkt. Voor een eerste vrijblijvende aanvraag staan wij u graag telefonisch, via contactformulier of per e-mail ter beschikking.
1. Hoe gaat de due2 dilligentze ter recht?
De due diligence (zorgvuldig onderzoek) is een uitgebreide risicobeoordeling om onaangename verrassingen bij een bedrijfsovername te voorkomen. Er worden economische, juridische en fiscale aspecten onderzocht – de financial, legal en tax due diligence.
In het kader van de due diligence wordt de verkoper doorgaans een checklist overhandigd. Deze bevat het verzoek om de daarin vermelde documenten en informatie samen te stellen. Deze informatie vormt de basis voor het onderzoek door de koper.
Daarnaast is een Non-Disclosure Agreement aan te bevelen. Deze overeenkomst biedt met name de verkoper bescherming, die in de loop van de due diligence gevoelige informatie openbaart.
2. Vormen van de overname
Er zijn twee vormen van bedrijfsovername. Bij de share deal verwerft de koper aandelen (bijvoorbeeld in een bv). De verworven aandelen kunnen niet worden afgeschreven, maar wel als bedrijfsmiddel worden voortgezet. Bij aanstaande herstructureringen zou eventueel het down-stream-merger-model kunnen worden toegepast voor fiscale optimalisatie.
Daartegenover staat de asset deal – hier worden alle afzonderlijke goederen, verplichtingen en werknemers aan de koper overgedragen (bijvoorbeeld de aankoop van onroerende goederen, productie-installaties enz.). Om de verschillen te begrijpen, lichten we beide procedures in detail toe.
A) Share Deal
Bij een share deal verandert alleen de eigenaar, de vennootschap blijft bestaan. De onderneming kan gedeeltelijk of als geheel worden verkocht. De verkoop wordt pas effectief door een notariële akte.
Relaties met derden blijven bij een share deal bestaan. Dat omvat bijvoorbeeld contracten, licenties of industriële eigendomsrechten. Contracten met een change-of-control-clausule staan daarentegen een bijzonder opzeggingsrecht toe wanneer de meerderheid van de vennootschap van eigenaar wisselt.
Ook verplichtingen jegens derden worden bij de share deal overgenomen. De due diligence beschermt in dit verband tegen niet-geïdentificeerde verborgen gebreken. In de koopovereenkomst kunnen bovendien toezeggingen, garanties en waarborgen worden opgenomen – bijvoorbeeld een toezegging van de bedrijfsgeschiktheid of rentabiliteit van gebouwen of IT-installaties.
Goed om te weten: Aandeelhoudersleningen zijn in principe aanvechtbaar, daarom moeten ze altijd samen met het aandeelhoudersbelang worden verkocht. Anders bestaat er een terugvorderingsrecht als de vennootschap binnen een jaar na terugbetaling van de lening faillissement moet aanvragen. De aandeelhouder zou dan de ontvangen betalingen aan de curator moeten terugbetalen.
Een share deal is typisch in de sectoren venture capital, private equity, joint venture en bij grensoverschrijdende transacties – altijd wanneer het ondernemersrisico voor de doelvennootschap beperkt moet blijven.
Wordt de bedrijfsovername gefinancierd via een banklening en is de koper een natuurlijke persoon, dan ligt de oprichting van een holding voor de hand, omdat de winsten door de verkoop van een holding belastingvrij zijn (§ 8b lid 2 zin 1 KStG). Dat geldt ongeacht het deelnemingspercentage. Als winst geldt het het bedrag dat de boekwaarde overstijgt van de verkoopopbrengst (§ 8b lid 2 zin 2 KStG). Onttrekkingen aan het privévermogen gelden niet als verkopen.
Uit aansprakelijkheidsoogpunt kan bovendien de oprichting van een overnamevennootschap (NewCo) zinvol zijn.
Bedraagt de deelneming ten minste 15%, dan geldt bij een bedrijfsverkoop het deelnemingsvrijstelling met betrekking tot de vennootschapsbelasting. Volgens § 9 lid 1 nr. 2a GewStG moet de betreffende deelneming aan het begin van het boekjaar bestaan.
Worden meer dan 25% van de aandelen van een kapitaalvennootschap met verliescompensatie gekocht, dan worden de verliezen naar evenredigheid verminderd. Bij meer dan 50% van de aandelen vervalt de verliescompensatie van de doelvennootschap volledig.
B) Asset Deal
Bij een asset deal verkoopt een ondernemer zijn vermogen. Dat wil zeggen dat alle economische goederen, inclusief arbeids-, contract- en rechtsverhoudingen, op de koper worden overgedragen. Daardoor bestaat in beginsel geen risico om niet-geïdentificeerde verplichtingen over te nemen. Maar ook contractuele relaties met derden worden niet automatisch overgenomen. Verliescompensatie en renteverliescompensatie gaan evenmin over op de koperszijde.
Om de afzonderlijke goederen bij een asset deal correct vast te leggen, is een inventarislijst geschikt, die notarieel wordt bekrachtigd. De koopprijs bestaat uit de prijzen voor de afzonderlijke activa en kan fiscaal worden afgeschreven.
Bovendien kan onder bepaalde voorwaarden een deel van de koopprijs als bedrijfskosten onmiddellijk aftrekbaar zijn – bijvoorbeeld bij een adviseurscontract met de verkoper.
Financieringskosten van vreemd vermogen zijn bij de overnemende vennootschap aftrekbaar als bedrijfskosten, eventueel kan een renteplafond gelden.
De aankoop van een personenvennootschap is fiscaal gezien altijd een asset deal. De koopprijs voor vennootschapsaandelen in een cv kan dus in beginsel worden afgeschreven.
Jeridische aspecten bij de overname
- Overname van verzekeringsovereenkomsten: De koper treedt op grond van § 69 VVG in bestaande verzekeringsovereenkomsten. Opzegging is mogelijk, maar moet binnen een maand na verwerving of kennisgeving plaatsvinden (§ 70 VVG).
- Overname van arbeidsovereenkomsten: Bij de aankoop van een onderneming volgens § 613a BGB neemt de koper bestaande arbeidsovereenkomsten over. Dat geldt in de regel bij ongewijzigde voortzetting van de onderneming, maar moet worden getoetst.
- Concurrentiebeding: Een contractueel geregeld concurrentiebeding kan zinvol zijn om een concurrentiesituatie te voorkomen. Het verbod moet in tijd en ruimte passend zijn beperkt.
- Aansprakelijkheid voor verplichtingen: De overname van verplichtingen is afhankelijk van de aard van de koop (asset deal of share deal). Is de verkoper handelaar, dan bestaat vergaande aansprakelijkheid. Bij verwerving van een niet-handelaar geldt dat niet.
- Aansprakelijkheid voor belastingschulden: Volgens § 75 AO is de koper aansprakelijk voor bedrijfsbelastingen, wanneer de onderneming in zijn geheel wordt overgedragen. De koopprijsbetaling kan worden gekoppeld aan een zogenoemde ‘onbezwaardheidsverklaring’ van de belastingdienst.
3. Belastingûngen bij de overnameverkoop
Bij een bedrijfsverkoop zijn vooral de bedrijfswinst en de verkoopwinst fiscaal relevant. Winstbelastingen zoals de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting, maar ook verkeersbelastingen zoals de omzetbelasting spelen hier een rol. Verkoper en koper hebben daarbij niet altijd dezelfde belangen.
De verschuldigde belastingen bij de verkoop van een onderneming variëren voor de verkoper, afhankelijk van of het om een privépersoon (natuurlijke persoon) of een vennootschap (rechtspersoon) gaat.
A) Belastingen bij asset deal door een privpersoon
Verkoopt een privépersoon zijn onderneming in het kader van een asset deal, dan is over de verkoopwinst inkomstenbelasting verschuldigd. De winst komt overeen met het verschil tussen de verkoopkosten en de fiscale boekwaarde. Typische verkoopkosten zijn bijvoorbeeld taxatiekosten of makelaarsprovisies. Daar komt de vennootschapsbelasting over de verkoopwinst bij. Ook stille reserves worden belast.
B) Belastingen bij de verkoop van een natuurlijk persoon
Gedeeltelijk winststelsel
- bij de vervreemding van aandelen in een kapitaalvennootschap door een particuliere aandeelhouder
- 40% van de verkoopwinst is vrijgesteld van inkomstenbelasting, indien de aandelen bedrijfsvermogen zijn (vennootschapsbelasting is verschuldigd)
- 40% van de verkoopwinst is vrijgesteld van inkomstenbelasting, indien de aandelen privévermogen zijn en ten minste 1% deelneming aanwezig is
Bronbelasting
- bij een minderheidsbelang van de aandelen in privévermogen van minder dan 1%
- 25% bronbelasting over de verkoopwinst plus solidariteitstoeslag en eventueel kerkbelasting
C) BelastingenbegûDig bij de verkoop door rechtspersoonen
Belastingen bij asset deal
- Vennootschapsbelasting en vennootschapsbelasting over de verkoopwinst
- Stille reserves worden opgespoord en belast
- Gedeeltelijk winststelsel op de winst van de individuele aandeelhouders
- Overdrachtsbelasting bij onroerende goederen
Belastingen bij share deal
- Bijzondere regeling in de vennootschapsbelastingwet
- bij verkoop van vennootschapsaandelen van de dochtervennootschap door de moedervennootschap
- Winst uit de verkoop is belastingvrij
- Werkelijke belastingvrijstelling bedraagt slechts 95%, omdat 5% leidt tot een niet-aftrekbare bedrijfskost
D) Biezonderde regelingüngen
Belastingvrije som bij ouderdom
Bij blijvende arbeidsongeschiktheid of bij het bereiken van de 55-jarige leeftijd bestaat een vrijstelling op de verkoopwinst van maximaal 45.000 euro. Deze kan slechts eenmalig worden verleend en vermindert vanaf 136.000.000 euro (§ 16 lid 4 EstG).
Vijfde-regeling
De vijfde-regeling (§ 34 lid 1) behandelt buitengewone inkomsten, zoals de verkoopwinst bij een bedrijfsverkoop, fiscaal begunstigd. Om de belastingprogressie te verzachten, kunnen eenmalige hoge inkomsten fiscaal over vijf jaar worden verdeeld.
Zelfstandigen zonder personeel
Normaal gesproken moeten natuurlijke personen over hun verkoopwinst vennootschapsbelasting betalen. Dat geldt niet voor zelfstandigen zonder personeel.
Verminderde belasting op buitengewone inkomsten
De inkomstenbelastingwet (EStG) voorziet voor buitengewone inkomsten in een bijzondere regeling die eenmalig kan worden gebruikt. Wanneer de buitengewone inkomsten de vijf miljoen euro niet overschrijden, de belastingplichtige de 55-jarige leeftijd heeft bereikt of arbeidsongeschikt is, kan een verminderd belastingtarief van 56% van het werkelijke tarief gelden (§ 34 lid 3 EStG).
Voordeligheid van winstinhouding
De winstinhouding kan worden toegepast op niet-onttrokken winsten bij eenmanszaken en personenvennootschappen. Volgens § 34a EStG geldt dan een verminderd tarief van 28,25% (plus solidariteitstoeslag).
Contact
Belastingen rond een bedrijfsovername of -verkoop zijn een hoogcomplexe aangelegenheid. Als gespecialiseerde advocaten in belastingrecht en handels- en vennootschapsrecht staan wij u ter zijde. Vertrouw op onze grondige expertise op het gebied van M&A-transacties. Wij begeleiden u betrouwbaar van de Letter of Intent via de due diligence en de contractonderhandelingen tot aan de fiscale planning en afwikkeling.
