Een notariële akte is niet bij elke bedrijfsovername vereist, maar kan onder bepaalde voorwaarden verplicht zijn. Hoe zit de rechtslage precies in elkaar? Welke rol spelen het type transactie en de rechtsvorm? En welke taken neemt de notaris op zich bij een bedrijfsovername? Om deze vragen te beantwoorden, bekijken we eerst de verschillende soorten M&A-transacties en lichten we vervolgens de taken van de notaris toe.
In sommige gevallen kunt u de kosten voor een notaris bij een bedrijfsovername besparen. Fiscaal en juridisch advies heeft u echter altijd nodig. Vertrouw daarbij op een ervaren partner voor fiscaal recht, arbeidsrecht en handels- en vennootschapsrecht. Wij zorgen ervoor dat uw zakelijke transacties in uw belang verlopen en dat alle juridische aspecten zorgvuldig worden meegewogen.
Net Notarielle beogrkjing
In principe gelden voor een bedrijfsovername in Duitsland geen wettelijke vormvoorschriften. Een notariële akte is dus niet automatisch verplicht. Het type transactie kan echter wel tot een notariële verplichting leiden.
We maken daarbij onderscheid tussen de Share Deal en de Asset Deal. Terwijl bij een Asset Deal individuele activa worden overgedragen, heeft de Share Deal betrekking op aandelen in de onderneming.
A) Share Deal
Bij een Share Deal is er een verplichting tot notariële akte als de doelvennootschap een GmbH of UG is. Achtergrond hiervan is de zakelijke cessie volgens § 15 lid 3 GmbHG en de verbintenisrechtelijke verplichting volgens § 15 lid 4 GmbHG. Beide vereisen een notariële akte van de koopovereenkomst. Dat geldt ook voor opties, koopaanbiedingen en soortgelijke beschikkingen.
Ook deze moeten notarieel worden verleden om rechtsgeldig te zijn. Op deze manier moet volgens de Bondsgerechtshof de handel in GmbH-aandelen worden bemoeilijkt. Bovendien vergemakkelijkt de akte het bewijs van aandelenoverdrachten.
Kenmerken
- Type deal: Share Deal bij GmbH of UG
- Notariële akte verplichting: Volgens § 15 lid 3 & 4 GmbHG
- Bescherming tegen overhaasting: Notaris wijst beide partijen op juridische gevolgen en risico’s. Zo worden overhaaste en ongefundeerde beslissingen voorkomen.
- Bewijsverlichting: Door het notariszegel gelden alle afspraken als uitgeklaard. Later beroep op onduidelijkheden vervalt.
- Kosten en tijdsinvestering: Tijdrovend en kostbaar, maar wettelijk gerechtvaardigd
- Inschrijving in handelsregister: De vereiste inschrijving in het handelsregister kan alleen door de notaris worden gedaan. Noodzakelijk bij wijzigingen zoals wisseling van directie, rechtsvormwijziging, verandering van vestigingsplaats, aandeelhouderswissel en wijziging van de aandeelhoudersovereenkomst.
B) Asset Deal
Ook bij een Asset Deal kan een akteplicht bestaan – als een onroerend goed in Duitsland deel uitmaakt van de transactie. Volgens § 311b BGB moet de overdracht van het grondeigendom notarieel worden verleden.
Dat geldt overigens ook als een GmbH met bijbehorend onroerend goed wordt overgedragen. De verklaring van opgave in het kadaster kan alleen de notaris doen. Bovendien is de notariële akte vereist als binnen het kader van de Asset Deal over de aandelen van een GmbH of UG volgens § 15 GmbHG wordt beschikt.
Een algemene akteplicht is bij de Asset Deal niet gegeven, als de over te dragen vermogensbestanddelen uitdrukkelijk en limitatief in de koopovereenkomst worden opgesomd.
Door een Catch-All-clausule, die het gehele actief vermogen van de verkoper in één keer overdraagt, wordt de notariële akte volgens § 311b lid 3 BGB echter verplicht. “In één keer” betekent in dit verband dat het volledige vermogen van de vervreemder wordt overgedragen. Achtergrond is een waarschuwingsfunctie van de akteplicht. De verkoper wordt op deze manier beschermd tegen een lichtvaardige vervreemding van zijn vermogen.
Kenmerken
- Type deal: Asset Deal
- Notariële akte verplichting: Niet uitdrukkelijk wettelijk voorgeschreven
- Noodzaak notarisbetrokkenheid: Niet verplicht, vaak wordt erop bespaard om kosten te drukken
- Uitzonderingen notarisbetrokkenheid: Als afzonderlijke materiële of immateriële vermogensbestanddelen worden verkocht, bijvoorbeeld machines, installaties of klanten- en leverancierscontracten.
- Risico’s bij ontbrekende notarisbetrokkenheid: Eventueel kan de gehele rechtshandeling zonder notaris ongeldig zijn (Catch-All-clausule). De verkoper zou de overgedragen zaken kunnen terugvorderen, maar moet dan wel de koopprijs terugbetalen.
B) AG, KG, OHG en GBR
Aandelen in een AG en participaties in een GbR, KG, OHG, coöperatie of vereniging kunnen in Duitsland zonder notariële akte worden overgedragen. Komen onroerend goed en grondeigendom in beeld, dan moet volgens § 311b BGB een notaris worden ingeschakeld.
Taken van de notaris
Een contractsluiting in het kader van een M&A-transactie wordt ook wel signing genoemd. Door een notaris wordt het signing een geregeld proces. Hij toetst de overeenkomst vanuit een onafhankelijk perspectief en waarborgt dat aan alle wettelijke regels wordt voldaan. Daartoe stemt hij af met de contractpartijen.
Op de dag van de signing moet worden gewaarborgd dat de deelnemende personen echt zijn en het recht hebben de overeenkomst te sluiten. Volgens de Wet ter voorkoming van witwassen moet de notaris controleren of achter de contractpartijen andere partijen met een economisch belang zitten.
Bij Duitse ondernemingen vindt de notaris alle relevante informatie in het handelsregister. Bij buitenlandse ondernemingen kan het bewijs van identiteit meer tijd in beslag nemen. Betreffende akten moeten van een apostille zijn voorzien om rechtsgeldig te zijn. In sommige gevallen kunnen nog vertaalde akten nodig zijn.
In de regel draagt de koper de notariskosten en mag hij de notaris kiezen. De notariskosten zijn in wezen gebaseerd op de tegenwaarde. De geschatte kosten kunt u bekijken met de kostenberekenaar. Gewoonlijk wordt een tarief van 2,0 gehanteerd.
Het maximumbedrag voor de tegenwaarde ligt momenteel op 60 miljoen euro. Daaruit volgen 53.170,00 euro (excl. btw) aan notariskosten. Wordt het maximumbedrag niet bereikt, dan kan de akte in een vreemde taal leiden tot een verhoging van de zakelijke waarde met 30%. Ook de afspraak van een niet slechts declaratoire rechtskeuzeclausule leidt tot een verhoging van de zakelijke waarde met 30%.
Volledigi bestaandeloheid belangenijk overname
Naast de koopprijs en een duidelijke definitie van het koperobject moet de notariële akte alle afspraken bevatten die onlosmakelijk met de koopovereenkomst verbonden zijn. Daaronder vallen onder andere garanties die op basis van een due diligence-check vóór de volledige transactie moeten worden verstrekt. Of nevenafspraken daarnaast een notariële akte behoeven, hangt af van de betreffende inhoud.
A) Waarderingsbepaaling
De bedrijfswaardering kan bijvoorbeeld gebaseerd zijn op de opbrengstwaarde, de materiële waarde of de vergelijking met soortgelijke bedrijven. De oorzaak van latere geschillen is hier vaak de earn-out-clausule. Daarbij wordt een deel van de koopprijs gekoppeld aan de toekomstige prestatie van de onderneming. Opname ervan in de notariële akte is zinvol.
B) Financieringstozizacie
Aangezien de koopovereenkomst in de regel niet afhankelijk wordt gesteld van een financieringstoezegging van een bepaalde instelling, hoeven financieringstoezeggingen van derden (Equity Commitment Letters) niet te worden verleden.
C) W&I-verzekering
Ook een garantieverzekering (Warranty and Indemnity) van de koper behoeft normaal gesproken geen notariële akte. Anders zou de ongeldigheid van de verzekeringsovereenkomst doorwerken op de geldigheid van de koopovereenkomst.
D) Reguletiervereischten
Goedkeuringen op het gebied van mededingingsrecht, regels van de Buitenlandse Economische Wet en andere regelgevende bepalingen kunnen voorafgaand aan de uitvoering van een bedrijfsovername (closing) relevant worden en behoeven deels een notariële akte.
Overnameovereoperacten en de toestemming van de vennotschapper
De toestemming van de vennoten of de aandeelhoudersvergadering is meestal bepalend voor de geldigheid van een bedrijfsovernameovereenkomst.
- GbR: Toestemming van alle vennoten is noodzakelijk als de vervreemding niet in de vennootschapsovereenkomst is geregeld en het naar buiten kenbare vennootschapsdoel overschrijdt.
- GmbH: Toestemming van de aandeelhoudersvergadering is vereist als de bedrijfsvervreemding als een buitengewone transactie geldt.
- AG of KGaA: Toestemming van de algemene vergadering moet worden verkregen als de verkoop een fundamentele structuurwijziging met zich meebrengt of zonder deze niet meer kan worden voortgezet.
- oHG of KG: De verkoop van het wezenlijke vermogen behoeft de toestemming van de vennoten. Bij een buitengewone transactie is bovendien de toestemming van alle commanditaire vennoten vereist.
Slot: De notaris - een waardevolle basis jijs een ordekones
De notariële akte bij een bedrijfsovername kost tijd en geld. Als al aanzienlijke middelen in het fiscale en juridische advies zijn gestoken, vermijdt men deze extra kosten liever. Maar vaak is dat niet mogelijk, omdat de notariële akte in veel gevallen strikt verplicht is.
En ook als de notaris vrijwillig kan worden ingeschakeld, moet er niet van worden afgezien. Het notariële advies gebeurt vanuit een onafhankelijk perspectief en geeft extra zekerheid dat de door advocaten uitgewerkte contractstukken waterdicht zijn.
Laat Uig professioneel beleiden door Reef Legal
Gangbare praktijk bij een bedrijfsovername is om de koopovereenkomst uit te onderhandelen met behulp van advocaten en belastingadviseurs. Alleen op die manier kan worden gewaarborgd dat alle juridische en fiscale aspecten correct worden weergegeven. In de volgende stap volgt de gang naar de notaris, die de details van de overeenkomst aanvullend toetst.
Bij Reef Rechtsanwälte begeleiden wij u deskundig van de planning van uw M&A-transactie tot de contractondertekening. Of u nu koper of verkoper bent – wij behartigen uw belangen en ontwikkelen een op maat gemaakte oplossing.
